Co to są szczepienia ochronne?

Jest to uodpornianie przeciw chorobom zakaźnym, przy użyciu szczepionek wprowadzanych do ustroju najczęściej podskórnie, a czasami doustnie (np. przeciw rotawirusom).

Za czy przeciw?

Szczepienia ochronne z reguły dotyczą małych dzieci, a więc rodzice i opiekunowie często biorą czynny udział w debacie na ten temat. Wśród zwolenników i przeciwników szczepień ochronnych dochodzi nieraz do ostrych dyskusji. Jedni twierdzą, że szczepienia to dobrodziejstwo dane nam przez rozwijającą się medycynę. Drudzy – że zbyt wiele szczepień ochronnych podawanych dziecku nie pomaga, ale szkodzi. Twierdzą, że z powodu szczepień u wielu dzieci rozwija się autyzm, ADHD, alergie, nowotwory, itp. Według nich szczepionki zawierają wiele szkodliwych substancji, np. rtęć. Jako alternatywę szczepień zalecają długie karmienie piersią, spokojną, pełną miłości rodzinę, właściwą dietę, higienę życia (przebywanie na świeżym powietrzu), unikanie nagłych zmian zwłaszcza we wczesnym dzieciństwie (żłobek, przedszkole, przeprowadzki, zmiany szkoły), hartowania klimatyczne (wyjazdy nad morze, w góry). Kolejnym argumentem, który przytaczają przeciwnicy szczepień jest złe samopoczucie dziecka po podaniu szczepionki.

Co na to zwolennicy szczepień?

Nie stwierdzono bezpośrednich powiązań występowania autyzmu czy ADHD u dzieci, które były szczepione. Mimo, że alergie są coraz częstsze, występują również u ludzi starszych, i występowały wiele lat temu, jednak nie w takiej ilości jak obecnie. Podstawową przyczyną alergii nie są szczepienia ale zanieczyszczenie środowiska i ilość spożywanych konserwantów. Jednak istnieje hipoteza, że układ odpornościowy, nie mając z czym walczyć, zaczyna zajmować się np. alergią. Substancje wchodzące w skład szczepionek nie są aż tak groźne. Stare szczepionki zawierały rtęć. Nowoczesne szczepionki już jej nie zawierają m.in. szczepionka przeciw WZW typu B – Engerix B. Poza tym, substancje te wchodzą w skład wielu innych leków podawanych dzieciom, także noworodkom, np. przeciw kolkom.

Nie ma badań, które wskazywałyby, że podanie szczepionki jest groźne dla zdrowia. Powikłania po szczepieniach zdarzają się tysiąc razy rzadziej niż powikłania po chorobach zakaźnych. Co więcej, nie podanie szczepionki nie gwarantuje, że dziecko nie zachoruje i w wyniku choroby nie umrze.

Wiele groźnych chorób udało się wyeliminować właśnie dzięki wprowadzeniu obowiązkowych szczepień ochronnych, np. choroba Heinego – Medina, czy gruźlicy. Poza tym, spadek liczby szczepień u dzieci może prowadzić do wzrostu zachorowań. Uznaje się, że jeśli zaszczepione będzie mniej niż 90% populacji, powrócą niektóre choroby uważane za pokonane. Na dodatek,
w obecnych czasach pracujący rodzice często muszą wcześnie oddać swoje dzieci do żłobka bądź przedszkola. To właśnie wtedy większość dzieci zaczyna chorować i łapać infekcje, które często trwają kilka miesięcy, zanim dziecko się uodporni. Proszę sobie wyobrazić jak wyglądałyby oddziały przedszkolne, gdybyśmy nie szczepili dzieci – jaka byłaby frekwencja. Przeciwnicy szczepień podają również argument finansowy; twierdząc, że dzięki szczepionkom zarabiają firmy farmaceutyczne. Jednak leczenie skutków chorób jest o wiele bardziej kosztowne niż powszechne szczepienie.

Czy małe dzieci muszą mieć tyle szczepień?

Najwięcej szczepionek podaje się małym dzieciom, przed ukończeniem pierwszego roku życia. Czy nie osłabia to jego systemu immunologicznego? Zdecydowanie większym obciążeniem dla zdrowia dziecka byłoby przebycie tych chorób. Obecnie małe dzieci są narażone na częste kontakty z potencjalnym źródłem zakażenia (podróże samolotami, przebywanie w dużych skupiskach ludzi, wczesne posyłanie do żłobka, przedszkola). Niejednokrotnie roczny maluch ma za sobą już kilka podróży samolotem i to do różnych krajów.

Czy są jakieś przeciwwskazania do wykonywania szczepień?

Przeciwwskazaniami są wrodzone zespoły niedoborów odporności, AIDS (żywe szczepionki), nowotwory złośliwe, leczenie immunosupresyjne (głównie żywe szczepionki, przeciwwskazanie względne), ciężkie zakażenia, wysoka gorączka.

Które szczepienia są naprawdę niezbędne?

Z pewnością te, które znajdują się w kalendarzu szczepień – opracowywanym przez Ministerstwa Zdrowia w poszczególnych krajach. Czasami warto dzieci i ludzi dorosłych zaszczepić dodatkowo przeciwko innym chorobom. Najlepiej skontaktować się ze swoim lekarzem, by ten ocenił ryzyko zachorowania na poszczególne choroby i poinformował, jakie szczepionki zastosować. W Wielkiej Brytanii, w przeciwieństwie do większości krajów europejskich, szczepionka przeciw WZW B nie jest w kalendarzu szczepień obowiązkowych; dlatego też warto się zaszczepić dodatkowo. Wielu rodziców podaje swoim dzieciom szczepionki przeciw rotawirusom, aby wyeliminować, bądź złagodzić skutki zakażenia tymi wirusami. Groźne są one zwłaszcza u niemowląt poniżej szóstego miesiąca życia, ponieważ mogą doprowadzić do szybkiego odwodnienia małego organizmu.

Każdy rodzic powinien z rozwagą podejść do tematu szczepień ochronnych, rozpatrując wszystkie za i przeciw. Warto zasięgnąć opinii lekarza specjalisty, który wyjaśni jakie mogą być skutki uboczne podania danej szczepionki, a także poinformuje o korzyściach wynikających z zaszczepienia dziecka.